Kabinet zet eerste stap richting legaliseren van xtc, waarom eigenlijk?


In het coalitieakkoord staat een opvallende zin: er komt een commissie die de voor- en nadelen van het medicinaal gebruik van xtc gaat onderzoeken. Is dat een begin van de legalisatie van deze partydrug, ook voor recreatief gebruik? En waarom denken voorstanders dat dit een goed idee is? Aldus nu.nl.

"Mensen vragen mij soms: gebruik je drugs? Dan antwoord ik: ja, ik drink weleens alcohol", zegt Paul Depla, burgemeester van Breda sinds 2015.

"We moeten weer wat realistischer kijken naar het drugsbeleid", zegt D66-Tweede Kamerlid Joost Sneller. Depla: "Ga ontspannen met de discussie over drugsgebruik om. Plak het niet gelijk het etiket 'goed' of 'fout' op."

Het debat over het wel of niet legaliseren van xtc werd de afgelopen jaren vooral lokaal gevoerd. Met de onderzoekscommissie op komst moet ook de landelijke politiek zich erover buigen.
Xtc-gebruik in Nederland (cijfers: Trimbos-instituut)

    Meer dan de helft van jongeren in het uitgaansleven had in 2020 ooit xtc gebruikt.
    De meeste jongeren gebruiken xtc een paar keer per jaar.
    Een op de tien volwassen Nederlanders heeft ooit xtc gebruikt.
    Dit komt neer op ongeveer 1,3 miljoen volwassenen.
    Xtc is na cannabis de meest gebruikte drug in Nederland.

GroenLinks, D66 en Volt willen soepeler drugsbeleid

Jarenlang was Nederland toonaangevend op het gebied van liberaal drugsgebruik. Is dat nog steeds het geval? Het gedoogbeleid voor cannabis, dat ontstond in de jaren zeventig, was ooit wereldberoemd, maar sindsdien zijn er nauwelijks grote ontwikkelingen op dat gebied.

Het wietexperiment, waarbij levering, inkoop en verkoop voor het eerst legaal wordt, is recent opnieuw uitgesteld.

Drugs zijn natuurlijk ook niet zonder risico's. "Stel dat uit onderzoek zou blijken dat 1 op de 30.000 mensen overlijdt aan het gebruik van xtc, kun je legalisatie dan verantwoorden? Dat is een lastige afweging. De risico's moeten wel heel klein zijn", zegt Ruben Vrolijk, wetenschappelijk medewerker van het Trimbos-instituut.

In politiek Den Haag is er een handjevol partijen dat hardop nadenkt over het legaliseren van xtc. Dat doen in ieder geval D66 en GroenLinks. Volt heeft het over "bepaalde drugs onder bepaalde voorwaarden toestaan".

Er is in ieder geval bij lange na geen meerderheid, ziet Sneller tot zijn spijt. "We zijn echt ingehaald door andere landen." Hij kijkt uit naar de onderzoekscommissie die later dit jaar wordt ingesteld.

'Iedereen kan aan xtc-gebruik overlijden'

Wat voor effect heeft het gebruik van xtc en MDMA, de werkzame stof in de pil, op de volksgezondheid? Dat is wellicht de belangrijkste vraag die op tafel ligt.

"Klachten na gebruik van xtc kunnen mild zijn, zoals misselijkheid of draaierigheid", zegt Vrolijk. Maar er zijn ook grotere risico's. "Er zijn mensen aan overleden. Dat is niet altijd een gevolg van een zogenoemde vervuilde pil, zoals je dan weleens hoort. We zien ook geen direct verband tussen mensen die al ziek waren en overlijden na drugsinname. Het kan dus iedereen overkomen", aldus de drugsexpert van het Trimbos-instituut.

Het is zonneklaar dat xtc-gebruik schadelijk is. Maar, zeggen voorstanders van een soepeler drugsbeleid, vergeleken met alcohol en tabak valt dat wel mee.
'Mensen genieten van xtc zonder dat het tot problemen leidt'

"Voor de handhaving van de openbare orde en veiligheid is het gebruik van xtc niet het grootste probleem", zegt Depla. "Wat dat betreft is het gebruik van alcohol vele malen risicovoller."

De Bredase burgemeester, PvdA'er van origine, voert al jaren een discussie over hoe je xtc veilig kunt produceren en gebruiken. Depla erkent dat er risico's kleven aan een soepeler beleid. "Maar moet je de productie en verkoop dan aan de illegale markt overlaten?", vraagt hij zich hardop af. Depla benadrukt daarbij: het vertrekpunt in het debat is altijd de volksgezondheid.

De vergelijking tussen alcohol en xtc is ook in de gemeente Utrecht te horen. D66-raadslid Has Bakker schreef het Utrechts Drugsmanifest, waarin hij pleit voor een lokaal xtc-experiment waarbij de productie en verkoop van xtc worden gereguleerd.

"Veel mensen in Utrecht genieten van een xtc-pil op een festival zonder dat het tot problemen leidt. Maar die vrijheid is er nu niet, omdat het illegaal is. Daarmee steunen we in feite de criminaliteit", zegt Bakker. Hij noemt het bizar dat xtc-gebruik strafbaar is. "Want je kunt je bij het eerste willekeurige feestje een stuk in de kraag drinken."

Brits onderzoek ondersteunt dit argument. Alcohol is de schadelijkste drug, gevolgd door heroïne en crack. Xtc bungelt ergens onderaan het lijstje.

D66 hoopt dat drugs 'uit taboehoek' komen

Legalisatie heeft volgens Sneller ook positieve effecten op illegale drugsdumpingen in de natuur, drugsgerelateerde criminaliteit en de staatskas. Volgens het onderzoek Waar een klein land groot in kan zijn van de Politieacademie bedroeg de omzet van xtc in 2017 minimaal 9,3 miljard euro. Daar worden nu geen accijns of btw over betaald.

In Den Haag bestaat de hoop dat de discussie over xtc "uit de taboehoek" komt, zegt Sneller. D66 pleitte in het eigen verkiezingsprogramma voor een lokaal xtc- en MDMA-experiment "waarbij de productie en verkoop daarvan worden gereguleerd".

Sneller ziet ook dat er "problematische gebruikers" zijn, maar ook dat wordt minder met regulering, verwacht de D66'er.

"Door weg te kijken van de problemen en drugsgebruik te criminaliseren, wordt er minder snel naar hulp gezocht. Er rust een taboe op." Vanuit de drugsindustrie hoef je ook geen voorlichting of helpende hand voor probleemgebruikers te verwachten, denkt Sneller. "Een dealer vraagt niet: hey, was jij hier gisteren niet ook al?"
'Ideologische stokpaardjes maken samenleving niet veiliger'

Het is überhaupt de vraag of je het gebruik van xtc en MDMA helemaal kunt uitbannen. Sneller noemt dat zelfs een illusie.

Depla is wat voorzichtiger. "De uitkomst van de onderzoekscommissie moet niet bij voorbaat al vaststaan. Als blijkt dat de gezondheidsrisico's dusdanig groot zijn, dan moet je ook zeggen: we doen het niet."

De PvdA'er waakt ervoor dat het een Haags debat "vanuit de loopgraven" wordt. "Tegenstanders zijn vaak heel negatief en voorstanders doen alsof liberalisatie een soort hemel op aarde is. Maar met ideologische stokpaardjes maak je de samenleving niet veiliger."

Resultaten onderzoek
We hebben het de mensen via een poll op Opiniemeters gevraagd. Hieruit is gebleken dat 15 procent het eens is met de stelling: ''De drugs xtc moet legaal worden”. 74 procent is niet eens met de stelling en 11 procent heeft er geen mening over. 

Aan deze Opiniemeters poll deden 6.937 deelnemers mee.

Over de auteur

Opiniemeters is bedacht en gestart door Mark. Tijdens zijn studie voerde hij zijn eerste onderzoekjes uit. Inmiddels is dit avontuur uitgegroeid tot één van de grotere onderzoekspanels van Nederland. Panelleden geven hun mening over allerlei onderwerpen. Jaarlijks voert hij met een klein hecht (vrienden) team honderden onderzoeken uit. Aandacht voor onze leden staat hierbij altijd centraal. Daar doen we het allemaal voor!


Opiniemeters maakt gebruik van cookies. Door gebruik te maken van deze website of door hiernaast op akkoord te drukken, geef je aan akkoord te zijn met het gebruik van cookies en het verzamelen van informatie aan de hand daarvan door ons en door derden.